ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИНТЕРАКТИВНЫХ МОДУЛЕЙ TEKRI В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ ИННОВАЦИОННОГО ЕВРАЗИЙСКОГО УНИВЕРСИТЕТА

Краснопёрова Е.Ф., к.т.н, доцент, Назаренко Т.А., к.т.н, доцент,
Дубровина Т.Н., магистр биотехнологии.
Инновационный Евразийский университет (г. Павлодар)

Берілген мақалада технологиялық үдерістерді, жеке түйіндерді толық бөлшектеуді және жабдықтар бірліктерін көрсету мүмкіндігі, Инновациялық Еуразия университетінде білім беру үдерісінде Tekri интерактивті модулінде қолдану қарастырылған.

В данной статье рассмотрено использование интерактивных модулей Tekri в образовательном процессе Инновационного Евразийского университета, представлены возможности демонстрации технологических процессов, детальной разборки отдельных узлов и единиц оборудования.

This article discusses the use of interactive modules of Tekri in the educational process of INEU, presents opportunities of demonstration technological process, detailed design of individual components and pieces of equipments.

Государственные образовательные стандарты нового поколения, с одной стороны, расширяют возможности вузов в разработке рабочих программ, с другой – значительно повышают ответственность преподавателя и вуза в целом за качество обучения. Главными характеристиками выпускника являются мобильность и компетентность. В связи с этим акценты при изучении дисциплин переносятся на сам процесс познания. Успешность достижения этой цели зависит от познавательной активности самого студента. Главной задачей преподавателя является создание условий для превращения студента в активного участника процесса профессионального становления, что подразумевает:
• создание новых учебных и учебно-методических пособий;
• организацию продуктивного взаимодействия в ходе аудиторных занятий;
• организацию самостоятельной внеаудиторной работы студентов;
• придание всему процессу обучения поисково-творческого характера.
Происходит изменение характера преподавательской деятельности. Педагог вуза не только сообщает студентам учебную информацию, но помогает определить им пути, формы, способы приобретения знаний, направляет их самостоятельный поиск в нужное русло, выявляет и помогает преодолевать проблемы, дает советы по использованию научных знаний в решении прикладных задач, организует процедуру оценки и самооценки уровня сформированности необходимых умений и навыков. Иначе говоря, преподаватель все больше выступает не только как специалист в той или иной области науки, но и как профессионал в деле организации образовательного процесса.
Особое внимание в Инновационном Евразийском университете уделяется использованию инновационных, активных и интерактивных методов обучения. В настоящее время наиболее прогрессивным методом обучения является использование интерактивных модулей Tekri на занятиях со школьниками, студентами, магистрантами и соискателями ученых степеней.
С помощью их разработок можно продемонстрировать профессии различной направленности, обучить процессу любой сложности с интерактивной подачей материала и демонстрации различных продуктов с применением современных 3D технологий, например:

1. Модуль TEKRI MOTION по специальности «Токарное дело и металлообработка». (машиностроение)
Возможность детально разобрать и посмотреть 3D модель всех видов групп металлорежущих станков в виртуальной среде. Позволяет детально разобрать модель станка на основные узлы и изучить их принцип действия.
Обучающий материал включает в себя изучения всех видов подгрупп металлорежущих, измерительных инструментов, а также:
• Демонстрация мультимедийного материала;
• Демонстраций интерактивного материала;
• Тестирования учащихся и др.

2. Модуль TEKRI WELDING по специальности «Сварочное дело»
TEKRI WELDING - это тренажер сварки в виртуальной среде, разработанный на базе современных компьютерных и инженерных технологиях. Тренажер позволяет ученикам отработать и расширить свои навыки сварки в симулированном окружении. Тренажер помогает развивать моторные навыки, не используя никаких расходных материалов.

3. Модуль TEKRI MOTION по специальности «Электролизник расплавленных солей» (металлургия)
Этот тренажёр позволяет детально разобрать и изучить электролизер в 3D формате, разобрать его на основные узлы и изучить их принцип действия. Отработать стандартные и не штатные ситуации.
В виртуальной среде продемонстрировать внутренний процесс получения алюминия электролизом криолитоглиноземного расплава, состоящий из следующих этапов: электролиз расплавленных сред, свойства алюминия и области его применения, производство угольных электродов, производство фтористых солей, технология процесса электролиза, конструкции электролизеров, электролизный цех, рафинирования алюминия, получение алюминия и его сплавов термическими способами.

4. Модуль TEKRI TOUCH TABLE по специальности «Технология переработки нефти и газа» (Нефтеперерабатывающая промышленность)
Изучение внутреннего процесс установки электрообессолевания, атмосферной перегонки нефти, процесс гидроочистки и риформинга бензиновых фракций, гидроочистки и депарафинизации дизельного топлива, установки газофракционирования предельных углеводородов.
Позволяет в виртуальной среде продемонстрировать 3D модели основного оборудования комплексной установки ЛК6у, его основные узлы и их принцип действия. Изучить технологические схемы всех секций цеха.
5. Модуль TEKRI TOUCH TABLE по специальности «Химическая технология органических веществ» (Нефтеперерабатывающая промышленность)Изучение процесс вакуумной перегонки мазута, гидроочистки сырья каталитического крекинга, каталитического крекинга и ректификации, абсорбции и газофракционирования, установки производства водорода, утилизации тепла дымовых газов.
Возможность в виртуальной среде продемонстрировать 3D модели основного оборудования технологического комплекса КТ-1 и установки производства водорода, его основные узлы и их принцип действия. Изучить технологические схемы всех секций и установок цеха.

6. Модуль TEKRI TOUCH TABLE по специальности «Химическая технология неорганических веществ» (Химическая промышленность)
Изучения технологии производства каустической соды и основные технологические секции при производстве. Включает процессы системы подготовки рассола, электролиза, системы обращения водорода, получения соляной кислоты, нейтрализации хлора, получения товарного гипохлорита, обработки хлора, системы католита, обработки каустической соды. В виртуальной среде продемонстрировать 3D модели основного оборудования, его назначение и основные узлы, их принцип действия. Изучить технологические схемы всех секций.

7. Модуль TEKRI MOTION по специальности «Сельское хозяйство».
(Сельскохозяйственная промышленность)Позволяет изучить строение трактора и комбайна со всеми основными узлами в 3D формате. Работы трактора в поле с посевным комплексом: предпосевную культивацию; посев; боронование посевов; мульчирование; внесение жидких или сухих удобрений; и др.
Рассматриваются устройства и основные узлы зерноуборочного комбайна: жатка для прямого комбайнирования; мотовило жатки; режущий аппарат жатки; шнек жатки; плавающий транспортер жатки и др. Процесс уборки урожая зерноуборочным комбайном.

8. Тренажёр трактора и комбайна
TEKRI SIMULATOR по специальности: «Механизация сельского хозяйства».
(Сельскохозяйственная промышленность)
Тренажёр позволяет получить основные навыки работы в поле трактора с посевным комплексом: предпосевную культивацию; посев; боронование посевов; мульчирование; внесение жидких или сухих удобрений; прикатывание; выравнивание почвы; протравливание семян.
Тренажёр позволяет получить основные навыки управления комбайном и изучить процесс уборки урожая зерноуборочным комбайном.

9. Модуль TEKRI MOTION по специальности «Эксплуатация, ремонт и техническое обслуживание подвижного состава железных дорог» (Вагонное хозяйство)
Позволяет детально разобрать и изучить основные узлы грузовых и пассажирских вагонов: кузов, рама, ходовые части, ударно-тяговые устройства, тормозное оборудование в 3D формате. Изучить функциональные особенности вагона, классификации вагонов, технико-экономические показатели вагонов. Включена система технического обслуживания и ремонта вагонов. Назначение и задачи вагонного хозяйства и др.

10. Модуль TEKRI TOUCH TABLE по специальности «Информационные системы»
(Тренажёр сборки персонального компьютера)
Тренажёр развивает навыки по сборке персонального компьютера в виртуальной среде, наглядно демонстрирующей принцип работы основных устройств компьютера. Позволяет детально изучить и посмотреть проекции объектов реального мира в виртуальном компьютерном пространстве (3D модель) основных элементов персонального компьютера в виртуальной среде.
Позволяет изучить внутренний технологический процесс и строение комплектующих в 3D формате.

11. Модуль TEKRI TOUCH TABLE по специальности «Техническая эксплуатация электрического и электромеханического оборудование (по видам)» (Тренажёр по сборки схем электрических цепей)
Тренажёр позволяет в виртуальной среде производить сборку схем электрических цепей: управления освещением при помощи выключателя; включения асинхронного двигателя с тепловым реле 220В; реверса двигателя; управления электросталью 220/380В; кнопочного управления грузовым подъёмником 380В и др. Тренажёр анализирует качество сборки и выставляет оценку.
Позволяет детально изучить принцип работы внутренних процессов элементов в электрических цепях в 3D формате.

12. Модуль TEKRI MOTION по специальности «Производство молочной продукции»
(Пищевая промышленность)
Позволяет изучить в виртуальной среде всю схему внутренних и внешних технологических процессов: производства питьевого молока; кисломолочных напитков; производства творога; производства мороженого; производства масла сливочного методом непрерывного сбивания; производства сыров; производства сгущенного молока и др.
Изучить внутреннее строение оборудования их основные узлы, со всеми внутренними технологическими процессами в 3D формате.

13. Модуль TEKRI TOUCH «Гид учащегося»
Разработан специально для учебных заведений и является важной информационной составляющей образовательного процесса. ГИД УЧАЩЕГОСЯ на базе интерактивного модуля – это эффективное современное решение вопроса о качественном предоставлении информации студентам, преподавателям, абитуриентам и всем посетителям учебного заведения.
Внедрение интерактивного модуля TEKRI TOUCH в колледжах, школах, обычных и гимназических, высших учебных заведениях призвано повысить комфортность и эффективность процесса обучения.

14. Модуль TEKRI E-LESSON Интерактивный класс (в комплекте: сервер, интерактивный проектор, 20 планшетов) включает в себя сервер, проектор, планшеты и сейф для хранения, подзарядки планшетов. Так же, сейф защищает от кражи. Планшеты объединены в сеть (по WiFi). На них установлено программное обеспечение, позволяющее преподавателю контролировать работу любого из учащихся по сети, транслировать изображение с любого планшета на большой экран и т.д.


Качество и степень освоения учебного материала, как показывает практика, при использовании интерактивных модулей Tekri существенно возрастают. Помимо обеспечения богатой образовательной среды, здесь сказывается и то, что преподаватель, сократив время на воспроизведение информации, получает существенно больше времени на объяснение материала. Важным преимуществом разработанных интерактивных модулей Tekri является возможность организации самотестирования студентами знаний, полученных в ходе самостоятельного изучения. Использование модулей Tekri позволяет организовывать в Инновационном Евразийском университете различные мероприятия, семинары и конференции. Применение подобного обучения ориентировано в первую очередь на интеграцию всех видов учебной деятельности и подготовку субъектов образовательного процесса к жизнедеятельности в условиях информационного общества. Конечно, интерактивное обучение не может и не должно заменять человека – преподавателя, оно призвано дополнить и усовершенствовать его деятельность, а в некоторых областях, оно сыграет уникальную роль, которую мы сейчас не можем еще осознать в полной мере.

Список литературы:

1. Анализ технологий и систем управления электронным обучением. Отчет по программе «Формирование системы инновационного образования в МГУ им. М.В. Ломоносова», 2011;
2. Кашлев С.С. Технология интерактивного обучения. – Минск: ЧУИП Белорусский верасень, 2005;
3. Современные технологии обучения. Методическое пособие по использованию интерактивных методов в обучении/ Под ред. Г. В. Борисовой, Т. Ю. Аветовой, Л. И. Косовой. – СПб.: Полиграф-С, 2012.

ЖАРАТЫЛЫСТАНУ – МАТЕМАТИКАЛЫҚ БАҒЫТТАҒЫ ПӘНДЕРДІ БЕРУДЕГІ ҚҰЗЫРЕТТІЛІКТІ ІСКЕ АСЫРУ

М.К.Смагулова, биология пәнінің мұғалімі
Қалижан Бекқожин атындағы №12 жалпы орта білім беру мектебі (Павлодар қ.)
E-mail: Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

В статье речь идет о реализации компетентностного подхода в преподаваний дисциплин естественного – математического цикла и о том что общая цель конкретезируется через цель среднего образования. Цель среднего образования заключается в обеспечении развития у учащихся способностей к познанию, творческому использованию полученных знаний в любой учебной и жизненной ситуации, готовности к саморазвитию и самоуправлению посредством развития ключевых и предметных компетенций.
Предметные компетенции являются целями, определяющими смысл и назначение образовательных областей;служат ориентиром для определения ожидаемых результатов.

The article focuses on the implementation of a competent approach to the teaching of natural sciences - mathematical cycle. The overall objective is specified through the target secondary education. The purpose of secondary education is to ensure the development of students' ability to learn, creative use of learning any learning situation, readiness self empowerment through the development of key competencies and subject.

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Әлеуметтік экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты жолдауында  жүктелген міндетке сәйкес елімізде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту мақсатында бес жылдық ұлттық жоспар қабылданғаны баршаға аян. Ұлттық жоспардың басты мақсаты – Қазақстанда білім сапасын жетілдіру үшін негізгі бағдар ретінде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі атқарылар шаралардың жүйелілігі мен тұтастығын қамтамасыз ету.
Бұл ретте функционалдық сауаттылықты дамыту нәтижесі білім алушылардың жастарға алған білімдерін практикалық жағдайларда тиімді және әлеуметтік бейімделу процесінде сәтті пайдалануға мүмкіндік беретін негізгі құзыреттіліктер жүйесін меңгеруі болып табылады. Негізгі – құзыреттілік бұл мемлекеттің орта мектепті бітіруші тұлғаның сапасына МЖБС – да және оқу бағдарламаларында көрсетілген білім беру нәтижелері түрінде қоятын талаптары.
Орта мектепті бітірушінің мынадай негізгі құзыреттіліктері белгіленген:

  •     Басқарушылық (проблеманы шешу қабілеті);
  •     Ақпараттық (өзіндік танымдық қызметке қабілеті немесе өмір бойы білім ала білуі);
  •     Коммуникативтік (қазақ, орыс және ағылшын (шет)) тілдерінде ауызша, жазбаша және нәтижелі қарым – қатынас жасауға қабілеті);
  •     Әлеуметтік (әлеуметтік өзара іс – қимыл жасауға қабілеті);
  •     Тұлғалық (өзіндік іске асыру, өзін – өзі жетілдіру, өмірлік және кәсіби өзін –өзі анықтау, төзімді болу қабілеті);
  •     Азаматтық (қазақстандық сана – сезім мен мәдени ұқсастық негізінде өзінің отаны үшін жауапкершілікті сезіну қабілеті);
  •     Технологиялық (тиімді пайдалану деңгейінде технологияларды, оның ішінде ғылыми, сандық тенологияларды пайдалану қабілеті);

Негізгі құзыреттіліктен басқа жекелеген пәндік салалар шеңберінде пәндік құзыреттілік: оқу пәні шеңберінде меңгерілген ерекше білім, іскерлік, дағды ерекшеленеді.
Негізгі және пәндік құзыреттіліктің білім берудің нәтижесі ретінде нақты, өлшемді, қолжетімді, шынайы және уақыты анықталған болуы қажет.
Оқу бағдарламалары, сондай – ақ, мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамытуға және негізгі, құзыреттіліктерге қол жеткізуге бағдарланады.
Бүгінгі таңда жалпы орта білім беруді жетілдірудің негізіне компетенттік тәсілді алу ұсынылып жүр.
Қазақстан Республикасы 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасында да білімге бағытталған мазмұнды компоненттік, яғни нәтижеге бағдарланған білім мазмұнына алмастыру қажеттігі көрсетілген. «Білім сапасы» категориясының мазмұнын ашуда компетенция ұғымы ерекше орын алады. Зерттеушілердің пікірі бойынша, компетенция тек білімге ғана емес, біліктілікке/ теңдес болмағанымен/ көбірек сай келеді және адамның әртүрлі қажетті салалардан хабардар болуды сипаттайды.
Компетенттік ұғымы «білім», «білік», «дағды» сияқты ұғымдарды қамтиды. Бірақ бұл ББД-ң жай ғана жиыны емес. Компеттентілік оқыту нәтижесін /білім және білік/ ғана емес, сонымен бірге ол оқушылардың шығармашылық іс – әрекет тәжірибесі мен құндылық бағдарларының жүйесін көрсетеді.
Компетенттік – бұл алынған білімдер мен біліктерді іс жүзінде, күнделікті өмірде қандай да бір практикалық және теориялық мәселелерді шешуге қолдана алу қабілеттілігі. Ол ең әуелі мектептегі оқыту үрдісінде қалыптасады.
Сонымен, оқытудағы компотенттік тәсіл білім мазмұнынан білім, білік, дағдыға, шығармашылық іс – әрекет тәсілдері мен эмоционалдық – құндылық қатынастар тәжірибесіне негізделген түйінді компонеттіліктерді ажыратып алуды білдіреді. Бұл білім беру нәтижесі ретіндегі оқу сапасын қамтамасыз етеді, ал ол кезегіндегі кешенді әдіс – тәсілдерді жүзеге асыруды, мектепте оқыту сапасын бағалаудың біртұтас жүйесін құруды талап етеді. Олай болса осы істің басында жүретін мұғалімдердің компетенттік деңгейі қандай болу керек?
Оқыту процесіндегі қазіргі көзқарасты ескере отырып қазіргі жаратылыстану – математикалық бағыттағы пәндерді берудегі мұғалімнің құзыреттілік /компетенттік/ моделіне енетін мынадай элементтерді атауға болады.

  1.     Құндылық, принцип, мақсат.
  2.     Кәсіби сапа.
  3.     Негізгі құзыреттілік.
  4.     Педагогикалық әдіс, тәсіл, технология.
  5.     Кәсіби көзқарас.

Тұлғаның ең жоғарғы қабілеті –кәсіби құзіреттілік. Кәсіби құзыреттілік маманының тұлғалық және өзінің іскерлік қасиеттерінің кіріктірілген сипаттамасы деп айтуға болады. Түрлі шешімдерді қабылдау үшін маманның бойында білім, білік және тәжірибенің жеткілікті болуы шарт:

  •     Әлеуметтік –құқықтық құзыреттілік –кәсіби қарым –қатынас қолдана білу қабілет;
  •     Жеке құзіреттілік –үнемі кәсіби өсуі мен біліктілігін арттыру және оны кәсіби еңбекте іске асыру қабілеті;
  •     Арнайы құзыреттілік – нақты іс – әрекетті өз бетінше орындау дайындығы, кәсіби міндеттерді шешу білігі және өзінің еңбек нәтижесін бағалай білуі, мамандығы бойынша білім мен білікті өздігінен іздену қабілеті.;
  •     Аутоқұзыреттілік – кәсіби қиындықтардан шығу технологияларын игеруі және өзінің әлеуметтік – кәсіби іс – әрекеттері туралы адекваттық көзқарастарының болу қабілеті;

    Экстремальді құзыреттілік – күрделенген жағдайларда оқу – тәрбие үрдісіндегі қолайсыз жағдайларда тез шешім табу қабілеті.
Кәсіби құзыреттілік кәсіби педагогикалық біліктердің қалыптасу деңгейімен бағаланады.
Мектеп мұғалімнің негізгі функционалдық ұстанымдарын басшылыққа ала отырып, кәсіби педагогикалық біліктерді төмендегідей топтарға жіктеуге болады.

  •     Талдау білігі- алынған жаңа ақпараттан негізгісін, маңыздысын ажырата білуі, өзінің педагогикалық тәжірибесін,жаңашыл мұғалімдердің тәжірибесін жүйелі қорытындылай білу қабілеті;
  •     Идеологиялық білігі – оқу – тәрбие жұмыстарын жүргізе білу, педагогикалық білімді насихаттай білу қабілеті;
  •     Дидактикалық білік – оқытудың мақсаттарын айқындай білу, оқытудың құралдары, формалары және әдістерін таңдай білу, педагогикалық жағдаятты құрастыра білу, оқу – өндірістік материалды түсіндіре білу, техникалық нысандар мен жұмыс тәсілдерін демонстрациялау қабілеті.
  •     Ұйымдастырушылық – әдістемелік білігі – оқу – тәрбие үрдісін ұйымдастыра білу, оқытудың бірізділігін қалыптастыра білу, оқушылардың оқу – кәсіби іс – әрекеттерін ұйымдастыра білу,ұжымда шынайы педагогикалық қарым –қатынас орната білу, өзін –өзі басқаруды ұйымдастыру білу қабілеті.
  •     Коммуникативтік –режиссерлік білігі- педагогикалық жетекшілік саласында перцептивтік, экспрессивтік, шешендік өнерді игеру білігі.
  •     Болжау білігі – оқу – тәрбие үрдісінің нәтижесін болжау білу, педагогикалық жағдаятқа,оқушы мен ұжымға талдау жасай білу,педагогикалық іс – әрекеттің өзге моделін құрастыра білу,тұлға мен ұжымның даму жобасын жасай білу қабілеті;
  •     Рефлексивті білігі –өзін –өзі тану, кәсіби іс – әрекетке өзіндік баға беру,өзін – өзі өзектендіре білу қабілеті;
  •     Ұйымдастырушылық –педагогикалық білігі-тәрбие үрдісін жоспарлай білу, педагогикалық байланыспен қатынаста тиімді тәсілдерін таңдай білу, өзін – өзі басқаруды ұйымдастыра білу, оқушының тұлғалық білігін қалыптастыру қабілеті.
  •     Жалпы кәсіби білігі – оқу – тәрбие үрдісінің даму диаграммаларын, сызбаларын құрастыра білу, есептеу графикалық жұмыстарды ұйымдастыра білу қабілеті.
  •     Құрастырушылық білігі – технологиялық үрдістерді кіріктіре жоспарлай білу, оқу – технологиялық құжаттарды дайындай білу қабілеті;
  •     Технологиялық білігі – технологиялық үрдістерді тиімді жоспарлау және ұйымдастыра білу қабілеті;
  •     Өндірістік – операциялық білігі – әртүрлі мамандықтар туралы кәсіптік бағдар беру қабілеті;
  •     Арнайы білік –өндірістің жеке саласы туралы жан – жақты білу қабілеті.   

Мектептің негізгі міндеті оқушыға сын тұрғысынан ойлау мен оқуды (СТО) үйрету. СТО дегеніміз – мұғалімнің бағыттауымен оқушылардың өз бетінше білімді игеруі, кейбір практикалық іскерліктерін қалыптастыруы, СТО даму (дамыту).
Оқушылардың С.Т.О.қабілеттері дамыған сайын оларда төрт параметрдің көрсеткіші өседі:

  1.     Жекеден ⟶ дамуға.
  2.     Дифференциалдыдан  ⟶сенімділікке.
  3.     Интуициядан ⟶логикалыққа .
  4.     Бір перспективадан⟶ көптеген перспективаға.

      Ал бұл көрсеткіштерді өсіру үшін:

  1.     Өз бетінше тұжырым, қорытындыға келу қабілеті.
  2.     Ұқсас құбылыстар арасынан тиімділерін таңдай білу.
  3.     Проблеманы шеше білуі.
  4.     Пікірталасты жүргізе білу қабілеттерін қалыптастыру қажет.

С.Т.О. стратегияларына: бағытталған оқу, кластер тұрғызу, кубиктер, мәтінді талдай отырып оқу, ми шабуылының түрлері, ЖИГСО т.б. әдістері жатады.
Кейінгі кезде психология ғылымында дамытпалы оқыту концепсиясы ұсынылып жүр. Ондай оқыту ұйымдастырудың маңызды шарты – оқытушы мен оқушы арасындағы біріккен іс-әрекетті ұйымдастыру. Л.С Выготскийдің пікірінше «қатаң ғылыми тұрғыдан қарағанда, басқа адамды тәрбиелеуге болмайды.  Тәрбиелеу – оқушыны тәрбиелеу емес, оқушы өзі тәрбиеленетіндей етіп ұйымдастырылуы керек. Тәрбиелеу процесінің негізінде оқушының жеке іс – әрекеті жатуы керек». Осы тұрғыдан алғанда СТО – ның шын мәніндегі дамытпалы оқытуда – оқытудың белсенді әдістері колданылды. Оқытудың белсенді әдістері: программалық оқыту, проблемді оқыту, интерактивті әдістер: эвристикалық әңгіме, пікірталас әдістері  «дөңгелек стол», іс ойыны, сайыстар ми шабуылы, тренингтер. Ондай әдістер оқушының белсенді іс – әрекетіне бағытталады,; іс-әрекеттің мәні мен нәтижесі іс- әрекет сібьектісінің өзі болады, ал негізгі көрсеткіші – оқытылатын адамның ойлай алу іскерлігін қалыптастыруға бағытталады. С.Т.О. мен дамытпалы оқытудың:

  1.     Мақсаттары, 2) міндеттері, 3) әдістері, 4) алынатын нәтижелері бойынша жақын екендігін ( әдіс иегерлерінің айтуынша ) байқауға болады.


    smagulova 1

Сын тұрғысынан ойлаудағы Блумның сұрақ қою өлшемі стратегиясы оқыту мақсатына жетудің тиімді, нақты жолдарын көрсетеді.
Сабақ мақсатын айқындау, оған қойылатын талап жаңалық емес. Ал, стратегияның ерекшелігі, оның талабы осы мақсатқа жету, оқушының өзі арқылы, оның оқу  іс – әрекетін ұйымдастыру арқылы, ойлау дағдыларын дамыта отырып жүзеге асыруды қарастырады. Оқушылардың оқудағы іс – әрекеті арқылы, олардың ойлау дағдыларын жетілдіре отырып мақсат қою технологиясын былайша көрсетуге болады. (Блумнің жүйесі)

smagulova 2
Бұл жүйені ары қарай жете түсіну үшін мұғалім қандай тірек ұғымдағы сөздерді пайдалану мүмкін, соған көз жүгіртейік.

smagulova 3
Тәжірибеде осы жүйе бойынша қалай мақсатқа жетуге болады, енді соған тоқталайық. Биолгоия сабағынан бір мысал келтірейік:
Биология 11 сынып. Генетика негіздері. Тұқым қуалаушылықтың негізгі заңдылықтары. 

smagulova 4
Зер сала қарасақ, білімді меңгеру деңгейі анализден бастап, синтез, бағада жоғарлай түседі.

smagulova 5
Бұл кесетеде жоғарыда біз сөз еткен мақсатты қою стратегиясы білімнің бастапқы оқушы деңгейінің шағармашылыққа дейінгі жобасы айқын көрсетілген. Бірінші сатыда (оқушы деңгейі) мұғалім көмегімен оқушы алдындағы мақсатты шешеді, орындайды, оқушыға бұрынғы білімі көмекке келуі мүмкін болса, екінші алгоритмдік сатыда (көмексіз, ақыл – кеңессіз) оқушы мақсатқа өз бетінше жетеді (алдағы қойылған мақсат, ситуация анық болған жағдайда).
Ал мақсат айқын, ситуция түсініксіз болса, оны оқушы өздері шешсе, өз еңбектерімен жаңа мәлімет, білім алса, ол эвристикалық саты болмақ.  IV саты- ең жоғарғы шығармашылық саты. Мақсат нақты емес, жалпылама, оқушы мақсатты айқындап, сол арқылы шешуге кіріседі, жаңа білім игеріліп, мәлімет шешіледі. Іс – әрекеттің ең өнімдісі осы III-IV саты. Оның стратегиясы бойынша оқушының осы шығармашылық сатыға жету жолдары тек мұғалім арқылы емес, оқушының өзі, іс-әрекеті арқылы жүзеге асады. Стратегияның ерекшелігі де, тиімділігі де осында. Бала білімін оқушы деңгейінен шығармашылық деңгейге жетелуде сын тұрғысынан ойлау және жазуды дамытудың атқарар орны ерекше.

Әдебиеттер:

  1.     Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012-2016 жылдарға арналған ұлттық іс – қимыл жоспары
  2.     Биология және салауаттылық негізі,1/2005,20 -22 бет.
  3.     «Қазақстан мектебі»,2/2010
  4.     «Әлеуметтік – экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты » атты Қазақстан халқына жолдауы.
  5.     Выготский Л.С. Педагогическое психология М 1991ж.
  6.     Дауыс пен көрініс журналы, №1 (5)2001ж.
  7.     Мұғалімге арналған нұсқаулық, сын тұрғыдан ойлауды үйрету, Nazarbayev Intllectual Schools.

Подробнее: ЖАРАТЫЛЫСТАНУ – МАТЕМАТИКАЛЫҚ БАҒЫТТАҒЫ ПӘНДЕРДІ БЕРУДЕГІ ҚҰЗЫРЕТТІЛІКТІ ІСКЕ АСЫРУ